Σχεδιάζοντας εμπιστοσύνη ανάμεσα σε επτά οργανισμούς

Τα περισσότερα συστήματα δημόσιων υπηρεσιών ψηφιοποιούν μια αίτηση. Αυτό το έργο έθεσε ένα δυσκολότερο ερώτημα:

Μπορεί η απόφαση πίσω από μια επιδότηση να γίνει ανεξάρτητα επαληθεύσιμη, χωρίς ένας οργανισμός να ελέγχει ολόκληρη τη διαδικασία ή να κρατά το κλειδί υπογραφής του πολίτη;

Η διαχείριση αγροτικών επιδοτήσεων δεν είναι μία συναλλαγή ανάμεσα σε έναν πολίτη και μια εφαρμογή. Είναι μια μακρά διαδικασία με πολλές αρχές, ιδιωτικά στοιχεία, κανόνες πολιτικής που αλλάζουν, ελέγχους επιλεξιμότητας, εγκρίσεις και εντολές πληρωμής.

• Κανείς δεν ξαναγράφει μόνος το ιστορικό

  Κανένας οργανισμός δεν πρέπει να μπορεί να αλλάξει σιωπηλά το ιστορικό ενός φακέλου. Τα μέρη χρειάζονται κοινό αρχείο, ενώ οι νομικές τους ευθύνες μένουν διακριτές.

• Εγκρίνει ο αγρότης

  Ο αγρότης πρέπει να εγκρίνει ο ίδιος την αίτησή του. Ένας server που υπογράφει για λογαριασμό του είναι βολικός, αλλά αποδυναμώνει τη μη αποποίηση και κάνει τον πάροχο θεματοφύλακα κλειδιών.

• Επαλήθευση χωρίς έκθεση

  Η κοινή επαλήθευση δεν πρέπει να σημαίνει κοινή ορατότητα. Τα φορολογικά, κτηματικά και τραπεζικά στοιχεία δεν μπορούν να φτάνουν σε όλους μόνο επειδή συμμετέχουν στην ίδια διαδικασία.

• Πολιτική χωρίς νέα έκδοση

  Τα ποσά, τα όρια, οι προθεσμίες επιλεξιμότητας και οι κλίμακες κυρώσεων αλλάζουν. Αν ήταν γραμμένα στον κώδικα, κάθε κανονιστική αλλαγή θα απαιτούσε νέο deployment.

Ο στόχος δεν ήταν να μπει η διαδικασία σε blockchain. Ήταν να αποφασιστεί με ακρίβεια ποια στοιχεία ανήκουν σε κοινό ledger, ποια πρέπει να μείνουν ιδιωτικά, ποιος μπορεί να προχωρήσει έναν φάκελο και ποια τεκμήρια πρέπει να μένουν μετά από κάθε απόφαση.

Οι φορείς κρατούν τον έλεγχο των συστημάτων τους. Η κοινοπραξία μοιράζεται μόνο τις αποδείξεις, τις αποφάσεις και την κατάσταση που χρειάζεται για να ολοκληρωθεί η διαδικασία.

Η πλατφόρμα χωρίζεται σε τρία επίπεδα. Τα συστήματα που ήδη έχει κάθε φορέας, όπως τα φορολογικά, κτηματικά, τραπεζικά μητρώα και το μητρώο του εθνικού αποθέματος, αποτελούν το εξωτερικό επίπεδο. Το επίπεδο των connectors είναι το μόνο που επιτρέπεται να επικοινωνεί και με το μητρώο ενός φορέα και με τον Fabric peer του. Το επίπεδο της κοινοπραξίας περιέχει το κοινό ledger και τα smart contracts.

Μια κοινοπραξία πρέπει να ενώνει ανεξάρτητα συστήματα, όχι να τα απορροφά σιωπηλά σε μια νέα κεντρική βάση δεδομένων.

Χώρισα το on-chain κομμάτι σε τρία chaincodes με ξεχωριστές αρμοδιότητες.

policy-chaincode

Αποθηκεύει ως δεδομένα στο ledger την ενεργή έκδοση πολιτικής, τα καθεστώτα ενίσχυσης, τα ποσά, τα όρια και τις παραμέτρους κυρώσεων.

entitlement-chaincode

Διαχειρίζεται την αίτηση, την επαλήθευση, την κατανομή και την έκδοση των δικαιωμάτων ενίσχυσης.

subsidy-chaincode

Διαχειρίζεται την ετήσια αίτηση, από την υποβολή και τους ελέγχους επιλεξιμότητας ως την έγκριση και την εντολή πληρωμής.

Το πιο χαρακτηριστικό κομμάτι του έργου είναι ένα wallet extension συμβατό με τον Chrome, για αυτοθεματοφυλακή (self-custody) από τον ίδιο τον πολίτη.

Το backend μπορεί να μεταφέρει μια συναλλαγή. Δεν μπορεί να την εγκρίνει για λογαριασμό του αγρότη.

Ένας browser δεν μπορεί να λειτουργήσει ως native client του Fabric Gateway, γι’ αυτό σχεδίασα ένα πρωτόκολλο offline υπογραφής. Το πορτοφόλι δεν υπογράφει μια σειρά από bytes επειδή την έστειλε ένας server: πρώτα την αποκωδικοποιεί και ελέγχει τι ακριβώς θα εγκρίνει.

Η αμεταβλητότητα είναι χρήσιμη για αποφάσεις και τεκμήρια. Για προσωπικά έγγραφα είναι συχνά η λάθος ιδιότητα.

• Αγρότες

  Portal και πορτοφόλι

  Εγγράφονται, βλέπουν τα δικαιώματά τους, ετοιμάζουν αιτήσεις και υπογράφουν συναλλαγές.

• ΟΠΕΚΕΠΕ

  Διαχειρίζεται εκστρατείες, εγγραφές, κλιμακώσεις και τελικές αποφάσεις.

• ΑΑΔΕ

  Επαληθεύει τις φορολογικές προϋποθέσεις.

• Περιφερειακές αρχές

  Επικυρώνουν αγροτεμάχια και δηλωμένες εκτάσεις.

• Υπουργείο

  Αποφασίζει για το Εθνικό Απόθεμα και συνεγκρίνει υποθέσεις υψηλής αξίας.

• Τράπεζα

  Εκτελεί εντολές πληρωμής χωρίς να αποκαλύπτει τραπεζικά στοιχεία στην κοινοπραξία.

• Παρατηρητής ΕΕ

  Μόνο ανάγνωση

  Έχει πρόσβαση ελέγχου στο ledger. Δεν μπορεί να κάνει endorse ούτε να υποβάλει αλλαγές κατάστασης.

Σε ένα σύστημα πληρωμών, το πιο επικίνδυνο σφάλμα δεν είναι πάντα ένα crash. Είναι μια διαδικασία που ολοκληρώνεται κανονικά με λάθος ποσό.

Αυτό καθόρισε τη στρατηγική ελέγχου. Τα tests επαληθεύουν ακριβή χρηματικά αποτελέσματα, εξουσιοδοτημένους καλούντες, επιτρεπτές μεταβάσεις κατάστασης, όρια ιδιωτικότητας και την κατάσταση του ledger από άκρη σε άκρη, όχι μόνο κωδικούς HTTP.

• Προσομοιωμένα μητρώα, χωρίς πραγματικά χρήματα

  Τα μητρώα των φορέων είναι προσομοιωμένα και το πρωτότυπο δεν μπορεί να μετακινήσει πραγματικά χρήματα.

• Δοκιμαστική πολιτική, όχι νόμος

  Η CAP-2026-v1 είναι αντιπροσωπευτική. Δεν αποτελεί έγκυρη κωδικοποίηση του δικαίου της ΕΕ.

• Η αυτοθεματοφυλακή δεν δοκιμάστηκε με αγρότες

  Η διαδικασία υπογραφής επικυρώθηκε τεχνικά. Η χρηστικότητά της με πραγματικούς αγρότες μένει για μελλοντική μελέτη.

• Η διαγραφή περιορίζεται, δεν λύνεται

  Τα έγγραφα εκτός ledger μειώνουν την ένταση ανάμεσα σε ένα αμετάβλητο ledger και το δικαίωμα διαγραφής, αλλά κάποια πεδία ταυτοποίησης μένουν on-chain.

• Τα contracts ξέρουν μόνο τις εισόδους τους

  Ένας κανόνας δεν επιβάλλεται αν το μοντέλο δεδομένων δεν περιέχει το στοιχείο από το οποίο εξαρτάται. Ο κώδικας ενός smart contract δεν μπορεί υπεύθυνα να επινοήσει δεδομένα που λείπουν.

Αυτοί οι περιορισμοί δεν είναι υποσημειώσεις. Ορίζουν πού σταματούν οι εγγυήσεις του συστήματος.

Το πιο σημαντικό αποτέλεσμα δεν ήταν ότι ένα blockchain μπορεί να καταγράφει αποφάσεις επιδοτήσεων. Το ίδιο μπορεί να κάνει και μια συμβατική βάση δεδομένων.

Το ουσιαστικό αποτέλεσμα ήταν ότι η εξουσία μπορεί να κατανεμηθεί χωρίς να γίνει ασαφής η ευθύνη.

Το έργο έγινε άσκηση σε ένα ευρύτερο είδος μηχανικής: να σχεδιάζεις όχι μόνο τι κάνει ένα σύστημα, αλλά ποιος επιτρέπεται να γνωρίζει, να αποφασίζει, να υπογράφει και να αποδεικνύει κάθε κομμάτι του.

• Ποιος γνωρίζει

  Τα φορολογικά και τα κτηματικά στοιχεία φτάνουν μόνο στην αρμόδια αρχή και στον ΟΠΕΚΕΠΕ. Τα τραπεζικά στοιχεία μένουν στην τράπεζα.

• Ποιος αποφασίζει

  Ο ΟΠΕΚΕΠΕ παραμένει η αρχή πληρωμών, η φορολογική αρχή απαντά για τα φορολογικά στοιχεία και κάθε μετάβαση ελέγχει το MSP του καλούντος.

• Ποιος υπογράφει

  Ο αγρότης κρατά το κλειδί που εγκρίνει την αίτηση. Η πλατφόρμα μεταφέρει τη συναλλαγή, αλλά δεν μπορεί να την υπογράψει.

• Τι αποδεικνύεται

  Το ledger κρατά μια κοινή σειρά υπογεγραμμένων αποφάσεων που κανείς δεν μπορεί να ξαναγράψει μόνος του. Ένα hash αποδεικνύει ότι ένα έγγραφο δεν άλλαξε, όχι σε ποιον ανήκει.

Η πτυχιακή έδωσε μια λειτουργική και μετρήσιμη απάντηση στο κεντρικό της ερώτημα. Ένας πολίτης μπορεί να υπογράψει ο ίδιος τη συναλλαγή του με μια δημόσια υπηρεσία. Μια πολιτική που αλλάζει μπορεί να εκφραστεί ως ελεγχόμενα δεδομένα με εκδόσεις. Πολλοί φορείς μπορούν να συντονιστούν σε ένα ledger χωρίς να εκθέσουν κάθε υποκείμενο στοιχείο. Και ο έλεγχος μπορεί να εστιάζει στο αν οι αποφάσεις είναι σωστές, όχι μόνο στο αν το λογισμικό είναι διαθέσιμο.